Iets meer Nederlanders hebben begrip voor man die zijn vrouw slaat: 'Schrikbarend'

Het aantal Nederlanders dat het gerechtvaardigd vindt dat een man zijn vrouw slaat, is licht gestegen. Dat komt naar voren uit onderzoek naar vrouwenemancipatie door de universiteiten van Amsterdam en Tilburg. Ook bij opvattingen over de loonkloof is een terugval te zien vergeleken met eerder onderzoek.

"De tendens is nog steeds hetzelfde", zegt UvA-onderzoeker Mark Boukes. "Het aantal mensen dat het nooit te rechtvaardigen vindt om hun vrouw te slaan, dus de weerstand tegen het slaan van een vrouw, neemt af." In 2012 kwam het percentage van de ondervraagden dat dit vond uit op 88 procent. In 2022 was dit 87 procent, in 2026 is het nog ruim 84 procent. Dat baart de onderzoekers zorgen, schrijven ze.

Er is verschil in leeftijd en financiële situatie. Jongeren keuren huiselijk geweld minder vaak af dan ouderen. "Zoals verwacht hangt een stabielere financiële situatie samen met progressievere denkbeelden, maar wel alleen als mensen dat zelf zo ervaren", aldus het onderzoek.

Ook zijn meer Nederlanders gaan denken dat het een probleem is als vrouwen meer verdienen dan hun mannelijke partner. Daarover zijn geen percentages opgenomen in het onderzoek, maar er is wel een dalende trend in de gemiddelde scores, zegt Boukes.

Vrouwen zeggen zich daarnaast onveiliger te zijn gaan voelen en maken zich met name zorgen om seksuele intimidatie. Als mogelijke reden voor deze verandering noemt het onderzoek de moord op de 17-jarige Lisa in 2025.

Als oorzaak noemt Boukes de veranderende opvattingen in de maatschappij. In het onderzoek wordt ook de aandacht voor en de rol van de manosfeer genoemd. "Er zijn heel veel dingen die veranderen in de maatschappij, waardoor mensen er een conservatievere mening op nahouden. Dat zie je ook in het onlangs verschenen rapport over homoacceptatie."

Op andere vlakken zet de positievere blik op vrouwengelijkheid door. Over abortus wordt nog steeds overwegend positief gedacht, maar het is niet meer dan voorheen.

De onderzoekers vragen zich af of deze ontwikkelingen doorzetten of tijdelijk zijn. In eerdere jaren zijn er ook gedurende de tijd schommelingen in opvattingen geweest. Ze pleiten bij emancipatiebeleid en in het publieke debat voor blijvende aandacht voor ideeën over inkomen, traditionele rolpatronen en het groeiende gevoel van onveiligheid bij vrouwen.

De data komen uit het Nederlandse deel van de World Values Survey 2026, een internationaal breed opgezet onderzoek naar publieke opinie. De Universiteit van Amsterdam en Tilburg University analyseerden antwoorden van 2500 Nederlandse volwassenen boven de achttien jaar, aangevuld met metingen sinds 2012.

Staatssecretaris Tielen: 'Schrikbarend'

Staatssecretaris Judith Tielen (Emancipatie, VVD) vindt het "schrikbarend" dat 15,8 procent van de Nederlanders het vindt te rechtvaardigen dat een man zijn vrouw slaat. "Het laat zien dat we echt nog veel te doen hebben om geweld tegen vrouwen uit te bannen."

"Dit soort opvattingen draagt bij aan het ontstaan en voortduren van geweld tegen vrouwen", aldus Tielen die aangeeft er "grote zorgen" over te hebben. Het Rijk werkt samen met maatschappelijke initiatieven om geweld tegen vrouwen aan te pakken en Tielen benadrukt dat dit nodig blijft, "gezien de sterke tegenkrachten vanuit internationale conservatieve stromingen, waaronder de manosfeer".

"Door de dreigende achteruitgang van emancipatie en nieuwe ontwikkelingen die emancipatie beïnvloeden, heeft het fundament van emancipatie versterking nodig", stelt de bewindsvrouw. Zij laat onder meer onderzoek doen naar de impact en verspreiding van anti-gendernarratieven en hoe die zich verhouden tot de manosfeer en andere (religieus-)extreme bewegingen. Ook is er sinds 14 september een nationaal coördinator geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, Judith Kuypers.

Onlangs werd bekend dat Nederland op de wereldranglijst emancipatie zakte van plek 43 naar plek 46, daarvoor stond Nederland op de 28e plek. Kort na dat onderzoek kwam in een rapport van het Trimbos-instituut en de Universiteit Utrecht naar voren dat jongeren veel negatiever zijn gaan denken over homoseksualiteit. Zo constateerden de onderzoekers dat het percentage jongens op de middelbare school dat positief staat tegenover homoseksualiteit in de afgelopen vier jaar bijna is gehalveerd van 40 naar 22 procent.

Johan Derksen pleitte eerder bij Vandaag Inside voor meer aandacht voor huiselijk geweld: "Een groot probleem dat nooit aan de oppervlakte komt." Bekijk het in de video bovenaan deze pagina.